De slaapcyclus is in 5 fases te verdelen. Elke nacht wordt de slaapcyclus 4 tot 5 keer doorlopen. Het onderscheidt tussen de fases in elke cyclus is op grond van de hersenactiviteit en de oogbeweging, in het engels ‘Eye Movement’ genoemd. In de eerste 4 fases is de oogbeweging langzaam, de zogeheten Non Rapid Eye Movement (NREM) fases. In de 5de en laatste fase is er sprake van een snelle oogbeweging, vandaar dat deze fase de REM-slaap (Rapid Eye Movement) wordt genoemd.
De lichte slaap
- Fase 1 (NREM1)
Dit is de overgangsfase tussen waker zijn en slapen. De ogen worden zwaar en de oogbeweging vertraagd. Daarnaast neemt de hersenactiviteit langzaam af zodat iemand uiteindelijk in slaap valt. De meeste mensen met een normale slaap blijven ongeveer vijf minuten in deze fase.
- Fase 2 (NREM2)
In deze fase is er sprake van een lichte slaap en is het begin van de echte slaap. Het lichaam ontspant zich nog meer. De slaper kan nog gewerkt worden, maar minder gemakkelijk als in fase 1. Fase 2 duurt ongeveer 45 minuten.
De diepe slaap
- Fase 3 (NREM3)
Dit is de overgangsfase van de lichte slaap naar de diepe slaap. De ademhaling en hartslag worden regelmatig en de spieren zijn geheel ontspannen. Deze fase duurt 3 tot 8 minuten.
- Fase 4 (NREM4)
In de 4de fase van de NREM is er sprake van de echte diepe slaap. Het lichaam heeft een verlaagde ademhaling en hartritme. Er vindt fysiek herstel plaats tijdens deze fase die ongeveer 15 tot 18 minuten duurt.
De droomslaap
- Fase 5 (REM slaap)
In de REM slaap vindt het dromen plaats en wordt de opgedane informatie van de dag verwerkt. Er is sprake van snelle oogbewegingen en een hoge hersenactiviteit. Lichamelijk gebeurt er erg veel. Hierdoor kost deze fase energie. De REM slaap duurt ongeveer 18 tot 24 minuten.
Na de REM slaap ontwaakt de slaper bewust of onbewust en begint de slaapcyclus opnieuw.